Du lịch các làng nghề truyền thống Việt Nam Phần I - Làng tranh đông hồ

Danh mục: Tin gốm sứ Ngày gửi: 21/12/1989

Làng tranh Đông Hồ 

Từ ngã tư Đông Côi rẽ sang trái về phía Bắc Ninh, tới bến đò làng ở trên bờ nam sông Đuống có làng Đông Hồ, tức làng Mai. Đây là làng nghệ thuiật cổ, còn gọi là làng tranh Đông Hồ vốn được những người sành về mỹ thuật trong, ngoài nước hâm mộ. Tranh Đông Hồ có nhiều mầu và mỗi mầu phải khắc một bản ván riêng, do vậy mỗi gia đình chứa rất nhiều ván khắc. Một bức tranh có tới hàng năm sáu ván. Người sáng tác mẫu vẽ lên giấy, sau đó dán giấy lên các ván và khắc, nét khắc khá sâu và đứng thành. 


Giấy in thì phải là giấy dó tức loại giấy làm theo kỹ thuật thủ công cổ truyền với nguyên liệu chính là cây dó mọc hoang ở các vùng rừng núi. Lại phải quét lên trên giấy một lượt điệp, là một loại sò lấy vỏ nó giã nhỏ, xay mịn rồi nấu với hồ thành một thứ nước, đem quét lên giấy vừa tạo mầu trắng vừa tạo sắc óng ánh. Cách in theo một quy trình đồ hoạ chặt chẽ: in các màu trước rồi in nét đen sau cùng. Các loại màu đều tự làm và lấy từ thiên nhiên: màu vàng của hoa hoè, màu xanh của lá chàm hay rỉ đồng, màu đỏ của hoa hiên hay gỗ vang. màu đen của than lá tre ...
 
Tranh Đông Hồ có nhiều loại: tranh thờ cúng, tranh mô phỏng các tình tiết trong  truyện cổ, tranh các danh nhân lịch sử. tranh chúc tụng bình an, hạnh phúc... Nhiều tranh được đánh giá cao như: Tranh gà, tranh lợn ăn lá ráy, tranh lợn mẹ và đàn con, tranh đánh vật, tranh đánh ghen, tranh hứng dừa, tranh thầy đồ cóc, tranh đám cưới chuột… 


Tranh Đông Hồ đám cưới chuột

Tranh đám cưới chuột


Làng nghề này tồn tại cũng khá lâu, và nét nổi bật của tranh Đông Hồ đó chính là công đoạn in ấn.Theo em còn nhớ thì Hoàng Cầm đã viết bài "Bên kia sông Đuống" là:"...tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong, màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp...", quả thực màu sắc của tranh Đông Hồ rất sáng và đẹp. Khi in thì tranh Đông Hồ được in trên giấy điệp thực chất là giấy dó được quét lên trên một lớp điệp được nghiền nát từ mai con điệp( một loại sò ở biển), rồi điệp này trộn với hồ(gạo nếp nấu lên) bởi chiếc chổi thông tạo những đường ganh ở tranh Đông Hồ như các vị thường thấy ^_^. Còn công đoạn in thì cũng không quá phức tạp(em đã từng in thử). Có một bản khắc hình bằng gỗ, sau đó chà lên ván được quết mực đen(mực này là tro than trộn với hồ), rồi in lên mặt giấy dó, sau đó dùng sơ mướp để chà ở mặt sau búc tranh.( dĩ nhiên là đây là công đoạn cuối cùng sau khi đã có in các màu khác). Còn thứ tự in màu là màu đỏ, rồi đến màu xanh, vàng....5 màu cơ bản là trắng( vỏ con điệp), xanh(lá cây), đỏ(đá son), vàng( hoa hoè), đen(tro than). Chủ đề của tranh Đông Hồ thường là chúc tụng hoặc sinh hoạt. Tranh Đông Hồ nổi tiếng với một số tranh như:Hứng dừa là thể hiện hạnh phúc gia đình, đánh ghen(sinh hoạt trong đời sống),Vinh hoa_Phú quý, thực chất đây là 2 tranh, tranh Vinh hoa là hình cậu bé với con gà, mong được con trai, còn Phú quý là tranh cậu bé với con vịt(mong đựơc con gái)....

Xem thêm : Tranh sứ bát tràng

 

Nguồn : http://olympiavn.org